توضیح و روش مطالعه مبحث چهاردهم مقررات ملی ساختمان؛ تأسیسات مکانیکی

مبحث چهاردهم مقررات ملی ساختمان، الزامات حداقل را که رعایت آن‌ها قانونی دارد، در مراحل طراحی، اجرا، تغییرات و بازرسی تأسیسات گرمایی، تعویض هوا و تهویه مطبوع، تبرید و نیز تهیه و ذخیره آب گرم مصرفی در داخل ساختمان، مقرر می‌دارد.

حجم مطالب این مبحث نسبتا زیاد بوده و برای مهندسین معماری کمی دشوار به نظر می‎رسد. در چند سال گذشته تنها ۱ سوال از مبحث ۱۴ مطرح می‌شده است، اما اتفاق جالب در آزمون اردیبهشت ۹۷ این بود که از این مبحث در آزمون نظارت و اجرا هر کدام ۴ سوال مطرح شد! بنابراین مباحث تأسیساتی را نیز باید به اندازه مباحث دیگر جدی گرفت و به دقت مطالعه کرد. آخرین ویرایش این مبحث مربوط به سال ۱۳۹۶ می‌باشد، بنابراین تمامی تست‌های مبحث چهاردهم که در آزمون‌های مهر ۹۶ و قبل از آن مطرح شده‌اند باید با ویرایش جدید تطبیق داده شوند. مبحث چهاردهم دارای غلطنامه بوده و باید از سایت دفتر مقررات ملی ساختمان دانلود و در کتاب اعمال شود.

کلیدواژه‌های این مبحث عبارتند از: دیگ، شیر قطع و وصل، مخزن انبساط باز، کولر گازی و آبی، پمپ حرارتی، دودکش، شومینه، هوای احتراق، شیر اطمینان، درزبند هوا، دمپر، لوله‌کشی، مکش، کانال هوا، گرمایش، مخزن، سوخت مایع، سیستم تبرید، مواد سوختنی و … . مطالب مشترکی بین مباحث چهاردهم و هفدهم و شانزدهم وجود دارد که توصیه می‌شود، صفحات دارای مطالب مشترک را در هر دو مبحث نوشته و با ایجاد لینک بین مطالب مشترک هم در زمان مطالعه و هم در زمان پاسخگویی‌ به سؤالات سرعت عمل بهتری داشته باشید. مبحث چهاردهم شامل ۱۵ فصل ‌می‌باشد که در ادامه به بررسی تک تک آن‌ها می‌پردازیم.

• فصل اول: الزامات قانونی؛ بندهای این فصل را مرور کنید.

• فصل دوم: تعاریف؛ در این فصل واژه‌هایی تعریف شده‌اند که در مبحث چهاردهم به کار می‌رود، بنابراین باید بطور کامل مطالعه شوند.

• فصل سوم: مقررات کلی؛ دستگاه‌های مختلف مربوط به تأسیسات مکانیکی باید طبق الزامات مندرج در این فصل طراحی، نصب، بازرسی و تأیید شود، تمامی بندها کامل مطالعه شوند.

• فصل چهارم: تعویض هوا؛ تأسیسات تعویض هوا در فضاهای ساختمان باید طبق الزامات این فصل طراحی، نصب، بازرسی و تأیید شود. جدول صفحه ۴۱ و ۴۲ بسیار مهم بوده و بقیه مطالب هم باید کامل مطالعه شوند.

• فصل پنجم: تخلیه هوا؛ رعایت ضوابط این فصل در سیستم‌های تخلیه مکانیکی هوا برای فضاهای ساختمان، الزامی است. علاوه بر متن‌ها، جداول را نیز مطالعه کنید. اعداد جدول صفحه ۵۶ در این فصل باید طبق تغییرات غلطنامه ویرایش شود.

• فصل ششم: کانال‌کشی؛ تمامی بندهای این فصل را مطالعه کرده و عناوین جداول را نیز مرور کنید.

• فصل هفتم: دیگ، آب گرم‌کن و مخزن آب‌گرم تحت فشار؛ طراحی، ساخت، نصب و بازرسی دیگ‌های آب‌گرم و بخار در تأسیسات گرمایی طبق الزامات این فصل صورت می‌گیرد. همانطور که پیش‌تر گفته شد مطالب مشترکی در مبحث چهاردهم و شانزدهم وجود دارد، به عنوان مثال در صفحه ۸۸، بند ۱۴-۷-۴-۶ مورد (۵) قید شده است که الزامات مندرج در مبحث شانزدهم

در اتصال لوله تخلیه باید رعایت گردد. بنابراین ارتباط دادن این مطالب مشترک در بین مباحث بسیار کاربردی است. روابطی که در انتهای فصل آورده شده است را مرور کنید و پارامترهای آن را بررسی کنید.

• فصل هشتم: دستگاه‌های گرم کننده و خنک کننده ویژه؛ در این فصل نیز مطالب مشترکی وجود دارد که در مبحث هفدهم مقررات ملی ساختمان نیز به آن‌ها اشاره شده است، به عنوان مثال در مبحث چهاردهم صفحه ۹۶ با عنوان “محدودیت‌های کاربری و نصب” در مبحث هفدهم در صفحه ۲۴ با عنوان “ممنوعیت‌ نصب وسایل گازسوز گرمایشی” آورده شده است. پیشنهاد می‎شود مطالعه این مباحث را با ارتباط دادن مطالب مشترک انجام دهید. لازم است تمامی بندهای این فصل کامل مطالعه شوند.

• فصل نهم: تأمین هوای احتراق؛ منظور از تأمین هوای احتراق، تأمین هوای لازم و کافی برای عملکرد صحیح دستگاه با سوخت مایع یا گاز است.

• فصل دهم: لوله‌کشی؛ لوله‌کشی تأسیسات مکانیکی ساختمان باید طبق الزامات مندرج در این فصل طراحی، نصب، آزمایش و بازرسی شود. علاوه بر بندها و ضوابط، جداول را نیز مرور و بررسی نمایید. جدول صفحه ۱۳۰ در این فصل طبق غلطنامه ویرایش شود.

• فصل یازدهم: دودکش؛ این فصل از مقررات الزامات دودکش دستگاه‌های با سوخت مایع یا گاز با دمای پایین را مقرر می‌دارد. همه مطالب با دقت مطالعه شود.

• فصل دوازدهم: ذخیره‌سازی و لوله‌کشی سوخت مایع؛ ذخیره‌سازی و لوله‎کشی سوخت مایع در تأسیسات گرمایی ساختمان و محوطه اختصاصی آن موضوع مورد بررسی این مبحث می‌باشد.

• فصل سیزدهم: تبرید؛ در سیستم‌های تبرید سرد کردن از طریق تبخیر و چگالش سیال صورت می‌گیرد، که باید طبق الزامات این فصل طراحی، نصب و بازرسی شوند. جداول طبقه‌بندی مبدل‌ها در صفحات ۱۶۸ الی ۱۷۲ را در حد مرور و بررسی پارامترها بسنده کنید.

• مبحث چهاردهم: سیستم‌های خورشیدی؛ سیستم‌ها و تجهیزاتی که به وسیله آن‌ها از انرژی خورشید برای گرمایش و سرمایش فضا، گرم‌کردن آب مصرفی، گرمایش آب استخرهای شنا استفاده می‌شود، بایستی طبق الزامات این فصل طراحی، ساخته و نصب گردند.

• فصل پانزدهم: کاهش فاصله مجاز؛ کمینه فاصله‌های مجاز مقرر شده در فصل‌های قبل، بین مواد سوختنی و اجزای تأسیسات مکانیکی، مانند دودکش، رابط دودکش، سیستم تعویض هوا و هودهای آشپزخانه و دستگاه‌های با سوخت جامد، مایع و گاز ممکن است طبق الزامات این فصل و محدودیت‌های مقرر شده در آن، کاهش یابد. جدول مربوط به صفحه ۱۹۵ را نیز مطالعه کنید.

• پیوست ۱: استانداردهای مرجع؛ فهرست استانداردهایی که در این مبحث به آن‌ها ارجاع شده است، در این فصل آورده شده است.

اهمیت فصل‌های اول تا یازدهم مبحث چهاردهم مقررات ملی بیشتر از سایر فصل‌ها می‌باشد، به این دلیل که تا بحال اکثر سوالات مربوط به مبحث چهاردهم از این فصل‌ها مطرح شده‌اند، اما نمی‌توان با اطمینان فصل‌های پایانی مبحث را از برنامه مطالعاتی حذف نمود و پیشنهاد می‌شود همه مطالب مرور شوند.