توضیح و روش مطالعه مبحث پنجم مقررات ملی ساختمان؛ مصالح و فرآورده‌های ساختمانی

هدف از تدوین این مبحث ارائه مشخصات فنی مواد، مصالح و فرآورده‌های ساختمانی به منظور تأمین ایمنی، بهداشت، دوام، حفاظت محیط زیست و صرفه اقتصادی در ساختمان است. آخرین ویرایش این مبحث مربوط به سال ۱۳۹۶ می‌باشد که از آزمون بهمن ۹۷ به بعد این ویرایش معرفی شده است. بنابراین تمامی تست‌های مبحث پنجم که در آزمون‌های اردیبهشت ۹۷ و قبل از آن مطرح شده‌اند باید با ویرایش جدید تطبیق داده شوند. ویرایش جدید نسبت به ویرایش قبلی تغییرات قابل توجهی داشته است، دسته‌بندی فصل‌ها تغییراتی داشته و پیوست اول مبحث با عنوان مصالح نوین جایگزین پیوست ویرایش قدیم شده است و مطالب آن کاملا جدید می‌باشد.

مبحث پنجم مبحث ساده‌ای است که با صرف وقت و دقت می‌توان به سوالات آن در آزمون، پاسخ داد. هر فصل از‌ مبحث پنجم به یکی از مصالح پرکاربرد در زمینه ساختمان می‌پردازد، به این صورت که بعد از معرفی مصالح، به دسته‌بندی آن اشاره کرده و در ادامه ویژگی‌ها، آزمایش‌های استاندارد، ایمنی و ملاحظات زیست‌محیطی، سازگاری، بسته‌بندی و حمل و نگهداری مصالح مورد نظر توضیح داده می‌شود. پیشنهاد می‌شود برای دسترسی سریع‌تر به فصل‌ها و صرف زمان کمتر با استفاده از لیبل و نشانه عناوین فصل‌ها را مشخص کنید. در ادامه به معرفی ۲۱ فصل و ۲ پیوست موجود در مبحث پنجم مقررات ملی ساختمان پرداخته‌ایم که مرور آن‌ها قبل از مطالعه مبحث خالی از لطف نیست.

• فصل اول: کلیات؛ در این فصل توضیحاتی در مورد مطالب مبحث پنجم داده شده است که لازم است مورد مطالعه قرار دهید.

• فصل دوم: سیمان هیدرولیکی؛ سیمان پرتلند به ۵ نوع دسته‌بندی می‎شود. خصوصیات سیمان‌های دیگر از جمله سیمان آمیخته، پوزولانی، پرتلند آهکی، بنایی، سفید، پرتلند رنگی و … نیز در این فصل بیان شده است.

• فصل سوم: آهک و فرآورده‌های آن؛ در این فصلبعد از تعریف آهک ساختمانی به انواع مختلف آهک‌ها اشاره شده است. تا بحال از این فصل سوالات متعددی در آزمون‌های دوره‌های گذشته مطرح شده است.

• فصل چهارم: گچ و فرآورده‌های آن؛ فصل چهارم به گچ و فرآورده‌های آن اختصاص یافته است و جدول انواع گچ ساختمانی در صفحه ۲۲ نیز باید همراه با بندهای این فصل مطالعه شود.

• فصل پنجم: ملات‌های ساختمانی؛ ملات‌ها از نظر گیرش و سخت شدن به ملات‌های هوایی و آبی دسته‌بندی می‌شوند. دسته‌بندی دیگر ملات‌ها از نظر مواد چسباننده می‌باشد. چندین سوال از این بخش در آزمون‌های سال‌های گذشته مطرح شده است.

• فصل ششم: سنگ‌های ساختمانی؛ انواع سنگ‌های ساختمانی که در نما و پوشش کف استفاده می‎شود در این بخش معرفی شده و ویژگی‌های آن‌ها مورد بررسی قرار گرفته است.

• فصل هفتم: سنگدانه‌ها؛ دسته‌بندی سنگدانه‌ها از نظر اندازه و چگالی معرفی شده و سپس ویژگی‌ها، ایمنی و بهداشت و بقیه موارد شرح داده شده است.

• فصل هشتم: کاشی سرامیکی؛ کاشی را می‌توان از جنبه‌های مختلف دسته‌بندی کرد که بعد از توضیح آن‌ها در این مبحث، به ویژگی‌ها، آزمایش‌های استاندارد، و … پرداخته شده است.

• فصل نهم: فرآورده‌های سفالی و آجرها؛ آجرفرآورده‌ای ساختمانی استکه در گونه‌های مختلف تولید می‎شود. در این فصل به بررسی دسته‌بندی و بررسی آجر برحسب مواد خام پرداخته شده است.

• فصل دهم: فرآورده‌های سیمانی؛ این فرآورده‌ها محصولاتی هستند که ماده چسباننده آن‌ها یکی از انواع سیمان‌های گفته شده در فصل سیمان است. بتن از مهم‌ترین فرآورده‌های سیمان می‌باشد که در این فصل توضیحاتی درباره انواع بتن عنوان شده است. علاوه بر بتن و افزودنی‌های آن، انواع بلوک‌های سیمانی، موزائیک، ملات‌های آماده، ورق‌های سیمانی الیاف‌دار توضیح داده شده است.
• فصل یازدهم: قیر و قطران؛ به دلیل دو کاربرد مهم قیر که عبارتند از غیرقابل نفوذ بودن در برابر آب و چسبنده بودن، از قیر در صنعت ساختمان‌سازی استفاده‌های زیادی می‎شود. تعداد سوالاتی که در آزمون‌های دوره‌های گذشته از این فصل مطرح شده است قابل توجه بوده و لازم است با دقت مورد مطالعه قرار گیرند.
• فصل دوازدهم: عایق‌های رطوبتی؛ عایق‌های رطوبتی مواد و مصالحی هستند که برای جلوگیری از نفوذ آب و رطوبت، در ساختمان استفاده می‌شوند و به ۳ نوع اصلی دسته‌بندی می‌شوند.
• فصل سیزدهم: عایق‌های حرارتی؛ عایق‌های حرارتی مواد و مصالحی هستند که برای کاهش انتقال حرارت به کار می‌روند. دسته‌بندی این عایق‌ها تغییرات قابل توجهی در ویرایش جدید مبحث داشته و از این نظر حائز اهمیت می‌باشند.
• فصل چهاردهم: شیشه؛ شیشه از مواد مصنوعی غیرفلزی و غیرآلی محسوب می‌شود. انواع شیشه‌ها در این فصل توضیح داده شده‌اند و هرچند تابحال مورد توجه طراحان سوال قرار نگرفته است، اما لازم است این فصل را نیز بخوبی مطالعه کنید. مطالب این فصل نسبت به ویرایش قبلی مفصل‌تر بیان شده است.
• فصل پانزدهم: یراق آلات ساختمانی؛ این فصل کاملا جدید بوده و به متعلقات و لوازمی گفته می‌شود که به درها، پنجره‌ها، بازشوها و مانند این‌ها نصب می‌‌شوند.
• فصل شانزدهم: رنگ و پوشش‌های ساختمانی؛ به منظور زیبایی و حفاظت اجزای ساختمانی از رنگ‌ها و پوشش‌ها استفاده می‌شود که به چهار دسته کلی تقسیم می‌شوند.
• فصل هفدهم: پلیمرهای ساختمانی؛ در این فصل علاوه بر مطالعه بندهای موجود، جدول ۵-۱۷-۱ نیز با دقت مطالعه شود چرا که سوالات متعددی از این جدول در آزمون دوره‌های گذشته مطرح شده است.
• فصل هجدهم: چوب و فرآورده‌های آن؛ چوبی که در ساختمان استفاده می‎شود، به یکی از صورت‌های طبیعی، اشباع شده، اصلاح شده، لایه‌ای یا چند سازه‌ای است، که در این مبحث به ویژگی‌ها، آزمایش‌های استاندارد، و … مربوط به چوب ساختمانی پرداخته شده است.
• فصل نوزدهم: آهن، فرآورده‌های آهنی و مصالح جوشکاری؛ آهن خالص کاربرد ساختمانی ندارد، اما آلیاژ آن به صورت انواع فولاد و چدن از پرمصرف‌ترین مصالح فلزی آهنی در ساختمان‌سازی محسوب می‌شوند.
• فصل بیستم: فلزات غیر آهنی؛ عمده‌ترین فلزهای غیرآهنی مورد مصرف در ساختمان عبارتند از: آلومینیوم، مس، سرب، روی و قلع. این فصل از فصل‌های پر سوال مبحث پنجم محسوب می‌شود که در دوره‌های مختلف از آن سوالاتی مطرح شده است.
• فصل بیست و یکم: نانومواد؛ در این فصل توضیحاتی درباره نانوماده و فناوری نانو ارائه شده است و سپس مواردی که با استفاده از این فناوری در ساختمان‌سازی کاربردی هستند، معرفی شده‌اند.

• پیوست ۱: مصالح نوین؛ در این پیوست که در ویرایش جدید بصورت کامل جایگزین پیوست ۱ ویرایش قبلی شده است و به معرفی تعدادی از نانوموادها می‌پردازد. توصیه می‌شود حتما مطالعه شده چرا که احتمال طرح سوال از بخش مصالح نوین وجود دارد.
• پیوست ۲: استانداردهای مرجع؛ این پیوست که بخش قابل توجهی از حجم مبحث پنجم مقررات ملی ساختمان را به خود اختصاص داده است، شامل فهرست استانداردهای ملی که در فصل‌های مختلف مبحث به آن‌ها ارجاع شده، می‌باشد. تابحال هیچ سوالی از این پیوست در آزمون‌های نظارت و اجرا معماری مطرح نشده است و فقط ذکر این نکته که دسته‌بندی استانداردها طبق ترتیب فصل‌های کتاب می‌باشند و در بخش پایانی مبحث پنجم قرار دارند کافی است.

به صورت کلی همه فصل‌های مبحث پنجم مهم بوده و قابلیت طرح سوال را داشته و لازم است تمامی فصل‌های مطالعه شوند. با مرور فصل‌ها و استفاده از نشانه (لیبل) قطعا می‌توان به سوالات این مبحث به راحتی پاسخ داد.

منبع: گنجینه تست‌های آزمون نظام مهندسی، جلد اول