توضیح و روش مطالعه مبحث هفتم مقررات ملی ساختمان؛ پی و پی‌سازی

ژئوتکنیک دانش پویایى است که محیط مکانیکى زمین‌شناسى و عملکرد آن را به مهندسان مى‌شناساند. ژئوتکنیک مطالعه رفتار مهندسى سنگ‌ها و خاک‌ها در محل اجراى طرح‌هاى عمرانى و ارائه راه حل‌هاى مناسب جهت بهسازى شرایط زمین است. آخرین ویرایش مبحث ۷ مربوط به سال ۱۳۹۲ می‌باشد. این مبحث کم حجم و نسبتا ساده است. کلیدواژه‌های مربوط به  این مبحث عبارتند از: گمانه، گودبرداری، خطر گود، مسئولیت طراحی گودبرداری، پایداری گود، انواع پی‌ها، سازه نگهبان، شمع، حفاری، زهکشی، بار جانبی و…  می‌باشد. هر دوره تعدادی سوال از این مبحث مطرح می‌شود که با مطالعه آن به راحتی می‌توان به سوالات پاسخ داد.

مطالب این مبحث در مورد پی‌سازی انواع ساختمان‌ها و بررسی خصوصیات زمین است. هدف از آن تعیین حداقل ضوابط و مقررات برای طراحی بخش ژئوتکنیک ساختمان‌ها است، به طوری که ایمنی کافی در ساختمان‌ها تأمین شود و شرایط بهره‌برداری مطلوب در طول عمر آن‌ها حفظ شود.

مبحث هفتم مقررات ملی ساختمان شامل ۶ فصل بوده که در ادامه به شرح آن‌ها خواهیم پرداخت.

• فصل اول: کلیات؛ طبق روال مباحث دیگر این فصل به توضیح تعاریف پایه کتاب می‌پردازد و لازم است مطالعه شود.
• فصل دوم: شناسایی ژئوتکنیکی زمین؛ به منظور شناسایی زمین، داده‌های ژئوتکنیکی باید گردآوری و تفسیر شود. شرایط نیاز به انجام عملیات شناسایی در این فصل بیان شده است. جهت شناسایی نوع و جنس زمین، قبل از شروع عملیات ساختمانی باید از موقعیت و وضع قشرهای مختلف زمین، سطح آب‌های زیرزمینی و وضعیت شیمیایی خاک زیر شالوده تا آنجا که احتیاج است کاملا آگاه و مطمئن شویم. به همین جهت در زمین‌های مورد نظر لازم است گمانه‌های دستی و یا ماشینی حفر نمود تا نوع و جنس زمین و ضخامت قشرهای متشکله آن بدست آید. گمانه در واقع چاه قائمی است که توسط وسایل مکانیکی در خاک یا سنگ حفر می‌شود. جدول حداقل تعداد گمانه‌ مربوط به ساختمان‌هایی که فاقد گودبرداری هستند در صفحه ۸ و جدول حداقل تعداد گمانه اضافی در گودبرداری‌ها از مطالب بسیار مهم این فصل بوده که بارها و بارها مورد سوال قرار گرفته‌اند. بندهای دیگر این فصل بسیار مهم و پرسوال می‌باشند.
• فصل سوم: گودبرداری و پایش؛ در این فصل حداقل مراحل لازم جهت رسیدن به مرحله پی‌ریزی تعیین می‌شود. ارزیابی خطر گود و جداول مربوطه بسیار با اهمیت بوده و باید به دقت مطالعه شوند.
• فصل چهارم: پی سطحی؛ الزامات مربوط به انواع پی‌های سطحی (نواری، منفرد، مرکب و گسترده) در این فصل بیان شده است. تعدادی جدول در این فصل قرار دارد که داوطلبین باید حتما مطالعه کنند و عناوین آن‌ها را به خاطر بسپرند.

عمده سوالاتی که تا بحال از مبحث هفتم مقررات ملی ساختمان مطرح شده است از صفحه ۱ تا ۳۵ بوده است. می‌توان گفت بخش ابتدایی مبحث پرسوال و مهم‌تر از بخش دوم آن می‌باشد اما قطعا داوطلبان بایستی صفحات بعد ۳۵ تا ۶۹ مبحث را نیز مطالعه کنند. ضمن اینکه از این بخش نیز سوال در آزمون‌های دوره‌های گذشته مطرح شده است.

• فصل پنجم: سازه‌های نگهبان؛ الزامات این فصل مربوط به تحلیل و طراحی سازه‌های نگهبان دائم و موقت می‌باشد. همانطور که پیش‌تر ذکر شد بخش‎های مربوط به طراحی در مباحث مختلف برای داوطلبین آزمون‌های رشته معماری بصورت محاسباتی مورد سوال قرار نمی‌گیرند، اما داوطلبان لازم است همه روابط و توضیحات را از نظر گذرانده و اگر سوالی از متن بندها یا مشخصات روابط مطرح شد به راحتی با مراجعه به صفحه مورد نظر سوال را پاسخ دهند. همچنین در این فصل تعدادی جدول مربوط به ضرایب کاهش مقاومت انواع سازه‌های نگهبان آورده شده است که مرور عناوین و ردیف‌های آن‌ها توصیه می‌شود.
• فصل ششم: پی‌های عمیق؛ الزامات مربوط به پی‌های عمیق یا شمع‌ها فشاری، کششی و یا تحت بار جانبی در این فصل بیان شده است. توضیحات بیان شده در فصل پنجم در این فصل نیز صدق می‌کند. لازم به توضیح است که از متن بندهای این فصل نیز قبلا سوال مطرح شده است.

مبحث هفتم مقررات ملی ساختمان به دلیل حجم کم و مطالب نسبتا ساده‌ای که دارد وقت زیادی برای مطالعه نیاز نداشته اما در عین حال اگر با دقت مطالعه شود و تست‌های مربوطه مرور شوند داوطلبان به راحتی می‌‌توانند سوالات مربوط به این مبحث را در آزمون نظارت و اجرا معماری پاسخ دهند.

• منبع: گنجینه تست‌های آزمون نظام مهندسی، جلد اول